مراتب انس با قرآن در اندیشه امام خمینی(ره)

مراتب انس با قرآن در اندیشه امام خمینی_ره

از آنجا که اساس روش و منش انسان را نوع نگرش او تشکیل می دهد، می توان پرسید که نگرش امام خمینی (ره) به قرآن چگونه بوده و قرآن در نظر ایشان چه جایگاهی داشته است؟ دست یافتن به ژرفای هر اندیشه ای آنگاه ممکن است که ما نقشه ای کامل از آن اندیشه داشته باشیم. باید ببینیم شخص در ابعاد گوناگون یک موضوع چگونه می اندیشیده و چه رفتار و منشی از خود نشان می داده است. به طور مثال اگر بخواهیم نگرش امام به قرآن را بررسی کنیم، لازم است چیستی، اهداف، طرح بازگشت، قلمرو و آفاق گستری و توجه به آداب رسیدن به قرآن از دیدگاه امام خمینی را بررسی کرده و ببینیم ایشان در مقام مقایسه با دانشوران دیگر چه موضعی دارد و در این باره چه گفته و چه جایگاهی برای آن قائل بوده است.در وصیت نامه حضرت امـام، مطالبی هر چنـد کوتاه درباره جایگاه قـرآن آمده، در صورتی که داوری درباره اندیشـه امام نیـازمند بررسی همه آثار و گفته های ایشـان است.

کتابی مراتب انس با قرآن در اندیشه امام خمینی (ره) به قلم علیرضا کوهی در 278 صفحه توسط مؤسسه چاپ و نشر عروج منتشر شده است.

 در این کتاب کوشیده شده است تا مسأله انس با قرآن کریم در سه مرتبه: قرائت، فهم و عمل به قرآن کریم در اندیشه های امام خمینی(ره) مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.

برای آشنایی بیشتر خوانندگان گرامی، مقدمه و فهرست مطالب این اثر، در ادامه آورده شده است.

مقدمه کتاب:

قرآن کلام خدا و معجزه جاودانه رسول خاتم (ص) می باشد که به هدف هدایت انسان ها نازل شده است. برای این که هدف از نزول این مائده آسمانی و تحفه ملکوتی محقق گردد، باید با آن انس داشت و همیشه و هر زمان و به شکل های گوناگون با قرآن محشور بود تا نور آن در جان آدمی بتابد و دردها درمان، و جان و جهان قرآنی گردد، و تقوا پیشگان را هدایت کند که این کتاب هدایت گر متقیان است.

امام خمینی(ره) که از دعوت کنندگان به قرآن در عصر مهجوریت آن بوده، خود به حق انس دائم با کلام الهی داشته است، هم اهل تلاوت دائم روزانه و شبانه قرآن بوده و هم با تدبر در کلام حضرت دوست در پی فهم مراد و هدف نازل کننده آن بوده و هم سخت به دنبال تحقق مقصد قرآن در ساحت های فردی و اجتماعی بوده است و هدف خویش را با هدف قرآن که جامعه سازی قرآنی است، یکسان می دانست.

اگر گفته شود او نخست جان خود را به نور قرآن و عطر کلام الهی قرآنی ساخته بود و قیام و جهاد فداکارانه و نستوهانه او برای قرآنی کردن جامعه بوده، سخنی به گزاف نگفته ایم.

ایشان در کتاب های پر تعداد خود اهتمام زیادی به قرآن داشته است، هم در کتاب های فقهی- اصولی و در مقام استنباط و اجتهاد احکام شرعی و هم در کتاب های عرفانی- اخلاقی، فراوان از مشکات قرآن کسب نور و نیز نور افشانی کرده است.

 فهرست مطالب کتاب:

1-فصل اول، انس با قرآن

  • معنا شناسی انس
  • مفهوم انس با قرآن
  • اهمیت و ضرورت انس با قرآن
  • اهتمام معصومان به انس با قرآن
  • انس امام خمینی(ره) با قرآن کریم
  • آفات و موانع انس با قرآن کریم:
    • اول، غرور علمی
    • دوم، گناه و معصومیت
    • سوم، بی توجهی مفسر به هدف قرآن و پرداختن به بحث های پیرامونی
    • چهارم، جمود بر پیش فرض های غلط
    • پنجم، اکتفا بر فهم متقدمان
    • ششم، جمود بر ظواهر قرآن و ورود به تفسیر بدون داشتن آگاهی های لازم
    • هفتم، تفسیر یک بعدی آیات قرآن و تکفیر یا نفسیق دیگران
  • مراحل خالص کردن عمل:
    • امام خمینی و اخلاص در قرائت
    • حضور قلب
    • مراتب حضور قلب در اندیشه امام
    • عوامل موثر در ایجاد حضور قلب
    • راهکار امام خمینی برای ایجاد حضور قلب

2- مرتبه دوم، فهم قرآن

  • فهم قرآن، مقوله ای مشکک
  • مراحل فهم قرآن:
    • مرحله اول، تدبر
      • تفاوت تدبر با تفکر و تعقل
      • تفاوت تدبر با تفسیر
      • مرز میان تدبر و تفسیر به رای
      • ضرورت و اهمیت تدبر
      • آثار تدبر
      • آسیب شناسی تدبر
      • عقل، ابزار تدبر
      • جایگاه عقل در فرآبند تدبر
      • حد درک عقل در فرآیند تدبر
    • مرحله دوم، تفسیر:
      • امام خمینی و تعریف تفسیر
      • اهداف و مقاصد تفسیر
      • گرایش تفسیری امام خمینی
      • روش تفسیری امام خمینی
      • مبانی تفسیری امام خمینی
    • مرحله سوم، تاویل:
      • تاویل در روایات
      • تاویل از دیدگاه امام خمینی(ره)
      • تاویل امام بر پایه روایات اهل بیت
    • مرحله چهارم، تطبیق:
      • تخصیص
      • تاثیر
      • جری و تطبیق

3- عمل به قرآن:

  • مقدمه
  • معنا شناسی عمل
  • اهمیت و ضرورت عمل به قرآن:
    • جنبه فردی
    • جنبه اجتماعی
    • جامعیت قرآن
  • مهجوریت جنبه اجتماعی قرآن و عوامل آن:
    • مهجوریت اهل بیت
    • سازش و سکوت در مقابل ظلم
    • خود باختگی و خود فراموشی
    • حکومت های اسلامی
    • استعمار و استکبار
  • امام خمینی و عرصه های اجتماعی عمل به قرآن
    • مسائل داخلی حکومت
    • مسائل بین المللی

4-کتاب نامه